Je zag de grootste gedachten en dromen

Je zag de grootste gedachten en dromen in je hoofd
oplossen, pfoeffff, voordat ze voeten hadden gekregen
Je zag in boeken, gedichten en performances
van nu en van eeuwen terug, jaloersmakende talenten
Je zag jezelf met doorgekraste teksten.

Je zag jezelf in gevecht met afmatting, met drank
met succesjes van korte duur, met fantasieën.
Je had inmiddels meer verleden dan toekomst.
In een kapel bedacht je een strakke tekst voor later. 

Je wilde meer nalaten dan waarmee je begon,
woorden, maar dan wel volgens jouw volgorde.
Soms ging dat je moeiteloos af, was dat genoeg?

Het was al laat, je pen moest neer, je zag een vlek.
Was het de nacht, inkt, de wijn, of was het bloed?

 

Aanbieding: Leven!

U zit nergens aan vast
Het contract stopt vanzelf,
Hoeft u niets voor te doen
Overstappen naar een
Ander leven kan niet.
Korting is er ook niet bij
En ook geen extra’s
En het einde komt vanzelf.
Dus, waar wacht u op?

 

 

Sonsbeek 2026, Ik hoef geen tuin, ik deel een park

 

 

 De NS zette bussen in - daar begon de dag mee. En dat was maar goed ook, want anders hadden we Arnhem niet eens bereikt gisteren.

We wilden naar de kunsttentoonstelling in het Arnhemse park Sonsbeek, die eens in de vier jaar gehouden wordt. En aan de vorige vier edities hadden we aardige tot goede herinneringen, dus hadden we een bezoek aan deze editie geagendeerd. Maar de treinen reden niet tussen Deventer en Dieren, vanwege werkzaamheden op het spoor, vandaar die bussen..

Okay, maar om een eventueel lang verhaal van mij kort te maken: ik vond er weinig aan, aan deze editie. Ik vond weinig goed. Ik werd door niets geraakt. Er waren niet echt kunstwerken bij die indruk op me maakten. Ik stond nergens echt lang bij stil. Ik stond nergens paf.

En de titel van de expo vond ik ook al zozo. Ik hoef geen tuin, ik deel een park, van Loesje.

Dat klinkt heel lief, ruimhartig en wellicht spreken hier ook praktische en financiële overwegingen mee, en misschien ook ideologische, maar het is ook wel een tikje naïef.

Maar voor de duidelijkheid: aan het park, aan Sonsbeek, lag mijn deceptie niet. Sonsbeek lag er majestueus bij met zijn weides, heuvels, beuken, beekjes, vijvers, waterval en Belvedère (uit te spreken op z’n Johnny van Doorns: dus de derde è lang, erg lang, aanhouden, Belvedèèèèèèèère). Zo hoort een park er uit te zien. En daar hoort natuurlijk dan ook kunst bij van niveau.

En die zag ik hier niet. Die was hier niet.

We kochten een routekaart en gidsje en gingen op zoek naar de kunstwerken.

En nou kan het komen dat dit al onze zesde of zevende kunstroute was die we dit jaar liepen, maar wat een matige kunst was dit.

Van verleden edities bleef me altijd, minstens één spectaculair beeld bij – dat zag ik dit jaar niet gebeuren, alles ging oog in, oog uit. Er was niets dat eruit sprong, dat me raakte. Er was zelfs geen schandaal of rel.

Jammer.

Er was, de kunst van Sonsbeek strekte zich iets verder uit dan alleen het park, nog wel één kunstwerk dat de moeite waard was, te zien naast het Stadhuis van Arnhem:

Mystiek Hexagram. Een kunstwerk dat bestaat uit 32.940 bloemen en kruiden (een kleine veertig soorten). Bedacht en aangelegd door de Vlaamse Anne–Mie Van Kerckhoven. Allemaal eenjarigen, dus het is in meerdere opzichten een tijdelijk kunstwerk, maar wat prachtig om te zien, wat een kleuren, wat een palet, wat een rijkdom, wat een leven. Goed verhaal er achter ook.

Dus toch nog iets goeds voordat we de NS- bus terug naar Deventer weer instapten.

 

Lady in Blue is een telganger

·  Mark Wallinger (1999) – Ecce Homo

·  Bill Woodrow (2000) – Regardless of History

·  Rachel Whiteread (2001) – Monument

·  Marc Quinn (2005) – Alison Lapper Pregnant

·  Thomas Schütte (2007) – Model for a Hotel 2007

·  Antony Gormley (2009) – One & Other

·  Yinka Shonibare (2010) – Nelson's Ship in a Bottle

·  Elmgreen & Dragset (2012) – Powerless Structures

·  Katharina Fritsch (2013) – Cock 

·  Hans Haacke (2015) – Gift Horse

·  David Shrigley (2016) – Really Good

·  Michael Rakowitz (2018) – The Invisible Enemy Should Not Exist

·  Heather Phillipson (2020) – THE END

·  Samson Kambalu (2022) – Antelope

·  Teresa Margolles (2024) – Improntas 

Dit imposante rijtje kunstenaars ging de Amerikaanse Tschabalala Self voor, met een kunstwerk op de Vierde Sokkel op het Londense plein Trafalgar Square.

De sokkel werd in 1841 gebouwd met de bedoeling dat het standbeeld van Koning William IV er op zou komen. Maar dat plan is door geldgebrek nooit gerealiseerd. 
De sokkel bleef leeg. 

In 1998 leek men het een leuk idee om hedendaagse kunstenaars te vragen om de sokkel, tijdelijk, te vullen. Dat leverde verrassende kunstwerken op.

En nu was de eer aan Tschabalala Self die een ruim vijf meter hoog beeld van een dame in een blauwe jurk op de sokkel plaatste.

Een leuk, vrolijk en energiek beeld. Alleen mij viel gelijk één ding op: mevrouw loopt niet goed, de dame beweegt verkeerd, de Lady in Blue is een telganger.

Als een mens loopt, of laat ik het bij mezelf, oude witte man, houden: als ik loop, dan beweeg ik mijn rechterarm en linkerbeen tegelijk naar voren. En als mijn rechter been naar voren gaat, dan beweegt mijn linker arm mee. En zo lopen de meeste mensen.

Maar niet de Lady in Blue, zij loopt als een telganger, zij beweegt haar linker arm en haar linker been tegelijk naar voren. Typisch. Probeer het maar ‘ns thuis.

Het bronzen beeld wordt gezien als een hommage aan de jonge, zelfbewuste, zwarte vrouw in een metropool. Dat is heel mooi omschreven, maar wel een jonge vrouw die loopt als een telganger.

 

Verleden maand nog een poosje aan de kust verbleven

Verleden maand nog een poosje aan de kust verbleven.
De zee, het strand en de boulevard verkend,
bij zonsopgang, bij maanlicht en bij de ondergang
van de zon. Gezwommen, pootje gebaad,
zandkasteel gebouwd, schelpen verzameld,
ijsje gegeten, in de zon gelegen, gewandeld
over de schorren en de slikken, muien
getrotseerd, het krijsen van meeuwen geïmiteerd,
langs de vloedlijn geslenterd, langs de eblijn,
mozaïek van schelpen gelegd, vis gegeten
foto’s van dit alles gemaakt, naar het eeuwig
geruis geluisterd, strandzand uit je lakens geklopt,
het zout van je lippen gelikt, de tankers aan de horizon
zien liggen, de zon in het water zien schitteren,
de kinderen met hun emmers en schepjes,
Je wilde er nog iets over schrijven, over het strand
de zee, het licht, de oneindigheid daarboven,
en jij daar ergens, maar je deed het niet.

 

Laag water

Hoe moet je een rivier uitzwaaien
hoe moet je afscheid nemen
van die stroom, een flesje water
er in uitgieten misschien?
Een traan laten om het slootje
dat ze nu was. Je zag de fietswrakken,
de winkelwagentjes, de bodem.
Waar het hart klopte, de ader stroomde,
rotte nu het slib en de drab.
Je rook het einde erg nabij

 

Is het mogelijk om na 1 concert van een band compleet fan te zijn? Ja dat kan

 

Gisteren, dat is zaterdag 29 augustus, bezochten we een muziekfestival, net aan de andere kant van de rivier, de IJssel. Into the Mud heette het, en ik was er nog nooit geweest, de eerdere edities had ik gemist.

Maar wat een leuk festival is dat. De locatie kende ik. Vroeger, jaren tachtig, negentig en ook nog daarna, was er een kwekerij gevestigd. Maar nu is het terrein eigendom van DAVO, en biedt het gebied meer mogelijkheden dan alleen groen. Er is een Blote-voeten-pad, horeca, een camping een winkel en dus ook een festival.

Het festival heet dus Into the Mud, en daarom hadden we ook niet vooraf kaartjes gekocht. Want muziek beluisteren in de buitenlucht, met de voeten in het gras kan heel fijn zijn, maar niet als het regent en de capuchon over het hoofd zit en de schoenen plakken en soppen. Dan smaakt het biertje ineens ook wat minder.

Het weer was wisselvallig. Goed woord: het wisselde tussen droog en de regen die viel. Jammer.

Maar dat deed geen afbreuk aan de muziek die er te horen viel. Ik geloof niet dat ik één mindere band gehoord heb. Publiek en muzikanten hielden zich superieur in de druil, de miezer, de mot.

En er was eén band die in het bijzonder mijn aandacht trok: The Dad Horse Experience. Ze traden op, op het kleinere podium: kleinschalig, intiem, besloten door het groen.

En ik was eigenlijk gelijk al verkocht. Waar stond ik hier naar te kijken? The Dad Horse Experience  bleek een Duitse band te zijn, afkomstig uit Bremen, gingen ze na het concert ook weer naar terug. Maar wat hadden ze met mij gedaan gedurende hun concert? Ze hadden me compleet gebiologeerd, in hun greep. Ik stond daar vooraan bij het podium, ogen en oren op steeltjes, denk ik, alles in me opnemend,  plus een glaasje bier erbij.

Ik wist niet wat ik hoorde. En ik wist wel wat ik hoorde: iets goed, iets heel erg goeds.

Dus, wat deed ik? Na afloop ging ik naar de merch kraam – en kocht daar alle zes cd’s van hem die daar uitgestald lagen. Ja, doe maar alle zes gelijk, 80 euro, hier pinnen?

Danke sehr.

Eén van mijn betere besluiten deze zomer.

 

 

Geschiedenis herhaalt zich

De wesp zoemde nijdig in je flesje bier.
Hij had je in je tong kunnen steken
Of wie weet, wel fataal, achter in je keel.
Je zag hem zwemmen, je wist, daar ging je bier.

Je goot je flesje leeg, bood hem het leven,
En, wie weet, jezelf ook, want verstikking
Had je al eens ervaren, je was toen tien,
Wesp in de limonade, in augustus.

Because we car

Op de snelweg las je de slogans
op de vrachtwagens
Because we car
vond je wel een goeie, 
beetje absurdistisch, origineel,
to he point ook:
omdat we auto
precies
zo las je ze graag.
Totdat je beter keek:
Because we care

 

Reis naar het einde van de Boekenmarkt van Kyiv

In de nacht van zaterdag 15 op zondag 16 augustus 2026 werd de historische boekenmarkt in de Oekraïense hoofdstad Kyiv zwaar getroffen en grotendeels vernietigd bij een Russische raketaanval. 

(Uh, literatuurkritiek mag misschien wel een tikje minder lomp en bot, beste Russen.) 

 

Fijne recensie De Rode Ruiterij in NRC

 

Wat een heerlijke recensie, mooi stuk en fijn artikel van Maria Kager over de legendarische verhalenbundel  De Rode Ruiterij van Isaak Babel, vandaag, 21 augustus 2026, in NRC

Watou weer bezocht, kunstwerk gekocht

 

We zijn weer in Watou geweest, en we zijn weer thuis. We hebben het kunstenfestival bezocht, De tent ligt nog in de gang maar de slaapzakken hangen al gewassen over de waslijn.

Watou en wij gaan al een hele tijd terug. De eerste kennismaking met dat West- Vlaamse grensdorp dateert uit 1998. En dat komt gewoon doordat ik toen in mijn ochtendkrant, Trouw, een recensie las over dat curieuze festival dat kunst en poëzie verbond. Ik zag een foto van een levensgroot houten kruis, fraai uitgelicht in een boerenschuur,  maar het kruis was gebroken. En dat gaf een dramatisch effect aan die foto, aan die locatie. Ik moest daar heen, naar dat kunstwerk van Mariusz Kruk. Ik legde de krant neer, en besefte dat ik dat beeld zelf moest zien, in het echt moest zien. Dat gebroken kruis in die schuur. En dat gedicht erbij horen.

Dus wij hebben toen die zomer Watou bezocht. Het gebroken kruis in De Douviehoeve bekeken, toen had ik waarschijnlijk geschreven dat we er ons aan vergaapt hadden, want dat deden we, mysterieuze kunst in een zeer tot de verbeelding sprekende omgeving, een hoeve, net buiten het dorp.

Waar hebben allemaal overnacht sindsdien? Even uit mijn hoofd? Camping Bosjesveld in Westouter, Hotel Palace in Poperinge, Talbot House, Poperinge, Hotel Belvedere, Rodeberg, Hotel Het Wethuys Watou, camping De Nachtegaal, Camping Les Houblonnières, Boeschepe en hotel Amfora, Poperinge,The Little White House, in de Woestenhof, ’t Hoog  Huys, Westouter, Vitsemolenhoeve, huisje de Cayenne, Capelaniehof, Dranouter, 't Hennekot in Sint Jan-ter-Biezen en vakantiewoning op de Baneberg.

Dus, routiniers qua  bezoek kunnen we ons wel noemen. Toch was dit de eerste keer dat we een kunstwerk kochten. Of eigenlijk twee. We kochten twee poppen gemaakt door Michel Bonefaes, kunstenaar en bewoner, (in willekeurige volgorde) van De Lovie.

En die zitten dus nu samen, in al hun aandoenlijkheid bij ons thuis in de vensterbank. En we zijn erg blij met hun komst en aanwezigheid.

 

Tegeltje

Ook al heb je van het leven
een mooie Santos gekregen,
je moet wel zelf
de pedalen ronddraaien.

 

Hoeveel sterren geef je

  Hoeveel sterren geef je de zonsverduistering?

Ik heb geen tv nodig, had hij gezegd

Hij had zijn vakantie aan zee doorgebracht,
Aan de boulevard zat hij elke middag
En keek naar de bootjes, de badgasten
Ik heb geen tv nodig, had hij gezegd
Hij vermaakte zich op zijn bankje
Met die zwemmers en die bootjes
Hij had dat uitzicht, geen tv nodig. 

 

Je zou een hele slechte vluchteling zijn geweest

Je zou een hele slechte vluchteling zijn geweest.
Je fietste in de regen en kon nergens schuilen.
Het bosje kale dode bomen, was je liever snel voorbij
(Ook al waren ze grafisch gezien, erg sterk)
De regen op je tent bezorgde je de zenuwen:
Hier had je toch niet voor geboekt en betaald?
De plassen in de modder irriteerden je,
Waarom verhardde men de boel hier niet vandaag?
Je selfinflating matrasje lag niet comfortabel
En hoezo was het ontbijt niet bij inbegrepen?
De douches vond je lauw, er lagen haren
In het putje en er waren geen haakjes
voor je kleren. En waarom was er
een wachtende voor je? En hoezo
moest je andermans luchtjes ruiken
op die wc in het rijtje? Plus geluiden
erbij? Je gasstel waaide uit in de wind.
Je windschermpje waaide om. En wat
was het steeds een takke eind lopen naar het dorp.
Je keek om je heen, er was geen hulp
Van vrienden of familie. Want vrienden
Of familie waren er niet, waren dood
Of op z’n best vermist. Je wist het.
En waarom was hier de benzine 6 cent duurder?
En geen wifi, gast. Wat was ook alweer
De code van de slagboom?
En kon ’s avonds na tienen dat lawaai
Van dat geschiet en zo niet stoppen?
Dit was toch geen doen zo?
Deze camping kreeg van jou
Een hele slechte rating.

  

Kunstroutes

De code was niet doorgegeven, of niet overgekomen,
Maar hoedanook: het hek ging niet open, ook niet na
herhaaldelijk proberen. De gasten die je zag waren
veel te dik, te slecht gekleed ook, zonder uitzondering.
Je kocht een brillenkoker, een vest en een beschuitblik,
En daarna verdiepte je je in ElifBatuman, toevallig.
En je besloot dat je bij thuiskomst ook een stukje
Zou schrijven over jou en de Russische  literatuur.
Over je kennismaking ermee, Tsjechov onder andere.
Maar ondertussen verscheen er een man in rok
gekleed op het terras. Niemand die er wat van zei.
Vandaag had je ook iemand zien fietsen, met een
wereldbol op zijn rug gebonden. Op het terras
waggelde de wesp die je uit je glas bier gevist had,
onvast over de grassprieten, Zelf was je wat confuus
vanwege de teksten in de catalogus. Je noteerde:
‘tremor is een folly die een geoglief is’. En: liminaliteiten,
Dichroisch, tektonique en fluviaal. Kortom

Je had een kunstroute bezocht, en een Folly route
gelopen. De gidsjes met de uitleg lagen voor je,
met hun teksten over dit en dat, en zus en zo,
maar hoor ‘ns, je had hier toch ook vakantie?
Wat een informatie, kijk, daar had je het al,
’s nachts hielden je dromen je wakker.

 

Het einde, of is het het begin van de Boekenmarkt?

 

Zomerhitje Moussa Caravella van New Cool Collective Big Band

 

En daar is tie ineens, zo hoort het ook natuurlijk: de zomerhit. Het liedje dat je vakantie gaat openen, begeleiden, de tune, de zwierige zomerkneiter, de zwoele zomerknaller. En dit jaar is het een song uit Nederland: New Cool Collective Big Band featuring de Afikaanse Thierno Koité met het nummer Moussa Caravelle. Met heerlijke zomerse toetertjes.
Alleen het nummer is uit 2017, dus al bijna 10 zomers oud.
Nou ja zeg.
Hoe kan het dat ik dit magistrale instrumentaaltje nu pas hoor?
Enfin, beter laat dan nooit: New Cool Collective Big Band featuring saxofonist Thierno Koité

Draadsculptuur in Venetië van Issa Samb gezien, nu thuis zelf aan aan de slag