Een dagje in de stad waar je ooit gewoond hebt

Een dagje in de stad waar je ooit gewoond hebt,
drie hoog, in de buitenste buitenwijk, je was student,
sociale academie, maar echt je best deed je toen niet.
Je droomde dag, je week uit, je vluchtte in dit en dat,
je bond je niet, je deed maar wat, er was een meisje,
uit je klas, maar dat werd ook niks, wat had ze verwacht?

Je fiets kende alleen de route naar de super,
de school, de kroeg en disco op donderdag.
Wat wist je nou van de stad? De historie,
de architectuur, het stratenplan? Helemaal niets.
In het weekend ging je naar je ouders. 

Vandaag wist je beter. Je had een plattegrond,
een wandelroute. Wat had je veel gemist:
een Tuindorp van jewelste, zonder gelijke.
Daar ging je heen, maar eerst de lunch in
het eclectische Wapen van Hengelo,
waar je vandaag de enige gast was. 

In de industriebuurt liep je een straat in
waar een klasgenote woonde waarmee je
hebt gezoend, maar daarna werd het warrig
Haar huisnummer had je niet gelijk paraat. 

In de vintage hal kocht je een Afrikaans masker,
knal oranje, je werd er vrolijk van, en nu op naar,
dat Tuindorp, waar je je reserves helemaal liet varen,
wat een paradijsje was dit, behouden uit vroeger tijd. 

Waarom wist je dit adres toen niet? Maar waarschijnlijk
Had je het toen niet gewaardeerd. Voor alles is een tijd.
De harmonie, de pastorale, het landleven, de rust,
dat was toen niets voor jou, deze nette burgerstolp
waarin de tijd is stopgezet, maar affiches van FvD
zag je nergens voor de ramen, ook waren er geen
vuilcontainers in de voortuinen. De associatie met
The Truman Show, drong zich aan je op. 

De zwemvijver in het hart, omringd door acacia’s
of wat waren het, klassieke bomen, maakten het
plaatje af, je dacht, waar vind je zoiets nog?
Was het Zocher of Springer? Het was Springer.
Het was tijd voor koffie, dus hup, naar Hotel
 't Lansink, waar je wederom, de enige gast was.
De tekst in de wandeling loofde het plaveisel. 

Je wandelde het tuindorp uit, door afbraak,
nieuwbouw, de match was niet altijd gelukkig,
maar wat lag hier een machtig verleden,
hier was een gieterij, daar de brandweer,
de watertoren, de machines, maar nu
naar het centrum, waar Bombay Spice je wachtte,
en de trein huiswaarts, naar het heden,
 je bent, beetje laat, wel wakker weer.

 

Ik lees nu Alles stroomt van Vasili Grossman

Ik lees nu Alles stroomt, van Vasili Grossman, in de vertaling van Anne Stoffel uit 2009, uitgeverij De Geus. Maar er is dit jaar, 2026, een hertaling gekomen bij uitgeverij Balans.

Maar wat een boek is dat. Haast elke pagina heeft passages die erom vragen om geciteerd te worden.

bijvoorbeeld bladzijde 70

Is het wellicht zo, dat verklikkers, rapporteurs, informanten en aangevers worden voortgebracht door de menselijke natuur zelf? Door de klieren, voor de inwendige secretie, de soppende pap in het darmkanaal, het geborrel van buikgassen, de slijmvliezen, de activiteit van de nieren, de oogloze, neusloze instincten – tot voedsel vergaren, tot zelfbehoud, tot voortplanting?

Ach, is het niet om het even of de verklikkers schuldig zijn of onschuldig? Het weerzinwekkende is dat ze bestaan. Weerzinwekkend is de dierlijke, vegetatieve, minerale, fysisch- chemische kant van de mens. Het is uit die slijmerige, behaarde, lage kant van de menselijke natuur dat de verklikkers geboren worden. De staat baart geen mensen. De verklikkers ontstaan uit de mens. De hete stoom van de staatsterreur heeft het menselijke ras gaargestoofd, en sluimerende zaadjes zijn opengebarsten en tot leven gekomen. De staat is als de aarde. Als er in de aarde geen zaden verborgen zijn, groeit er uit de aarde noch tarwe, noch onkruid. De mens heeft het menselijk uitvaagsel aan zichzelf te danken.

Als je je een paar uur vermaakt hebt met het werk van Majakovski

 

Als je je
             een paar uur vermaakt hebt
                                                       met Majakovski
 zijn gedichten,
                      dan beïnvloedt dat
                                                      je wel
Dan ga je ook
                              zo schrijven
                                                  en laat je de woorden
ook zo verspringen
                                en trap af lopen
                                                          net zoals Vladimir deed
maar wel hoop je
                                voor jezelf
                                                      een beter einde
        

                                                                                    

de Promotie van Herman Brusselmans

Het boek: de Promotie, van Herman Brusselmans, uitgeverij Prometeus, 2025, leende ik van de Centrale Bibliotheek in Deventer, die het weer leende van de vestiging in Schalkhaar, die, afgaand op het blauwe, scheef gezette stempel voorin, leende van Bibliotheek Hardenberg, gevestigd op zo’n modern adres: Parkweg 1a5 .

Herman Brusselmans heb ik lang gevolgd, eigenlijk vanaf zijn eerste, vooruit, derde boek: De man die werk vond, Ik lees graag oeuvre gewijs, en vaak kocht ik die boeken dan ook. Totdat ik het waarschijnlijk teveel een stroom vond worden. Toen ben ik gestopt met het lezen en volgen van Herman Brusselmans, en, heb ik zelfs mijn metertje Brusselmans dat hier in de kast stond, weggedaan.

Maar ik hield wel van zijn zinnen, zijn stelligheid, zijn uitdagende brutaliteit.

En van de week zag ik op Neerlandistiek een bespreking van een nieuw boek van hem: de Promotie. En ik zag wat positieve geluiden (ja, geluiden zijn soms zichtbaar), en, nog toevalliger, zag ik hem gisteren op de televisie met topkok Sergio, oesters oogstend en babbelend (‘ik ben ook die Pipo op tv’) in Bretagne en toen dacht ik: vooruit: lezen, dat boek.

En ik noteerde deze zinnen.

De nacht was mild, en de geluiden buiten klonken als proza, wat positief is. (blz. 12)

Ik voelde een gedicht in me opkomen, en besloot met welbehagen om het niet op te schrijven. Het geeft geen slecht gevoel als je iets niet moet opschrijven. (blz. 73)

Alice in Wonderland en een dambordpatroon

 

Er is, alweer, een nieuwe vertaling, verschenen van de klassieker Alice in Wonderland. Dit keer een versie met nieuwe illustraties. De nieuwe vertaling is van Tiny Fisscher en de illustraties zijn gemaakt door Jeska Verstegen. Het lijkt me, ik heb het nog niet gelezen, een leuk boek toe.

Maar. Mij viel in de recensie in Trouw/Tijdgeest van 14 maart, iets op. De recensente Annemarie Terhell, beschrijft de illustraties. Het witte konijn, de hoedemaker en de grijnzende Cheshire Cat (die hier gewoon lapjeskat heet) zijn geplaatst in een sprookjesachtig decor, waarin het dambordpatroon steeds weer terugkomt.

Dambordpatroon. In Alice. Terwijl dat boek een en al schaak ademt, Alice in Spiegelland nog meer, maar Alice en dammen? Damn.

Borg & Daphne, m'n broer en schoonzus, op de voorpagina

 

                                             

                                            Borg & Daphne Sieraden

Rusland op Biënnale van Venetië

 

Ik verheug me er nu al op, op het bezoek aan de Biënnale van Venetië. De lange gangen en grote koele zalen van Arsenale en lekker van paviljoen naar paviljoen flaneren in Giardini.

Maar er is iets. Er is iets rots aan deze editie van de Biënnale, en dat is geen kunstwerk dat ophef veroorzaakt, of een schandaal of een rel of een controverse. Was dat maar zo, dan kon je er nog lekker over in discussie, of genieten van de discussie die anderen voeren – want een relletje schudt de boel toch altijd lekker op, maakt het minder saai, houdt kunst levendig.

Wat is er aan de hand? Na vier jaar afwezigheid maakt Rusland zijn rentree op de Biënnale. Op de editie van 2022 en 2024 was Rusland niet vertegenwoordigd. (In 2024 was het Rusland Paviljoen gevuld met kunst uit Bolivia).

Even ter herinnering: Rusland werd natuurlijk geweerd vanwege de inval en de oorlog in Oekraïne. Dan kun je natuurlijk tegelijk geen mooie sier gaan lopen maken met kunst in Venetië. Ik denk dat iedereen dat wel begreep. En ik denk dat ook iedereen het daar wel mee eens was.

Maar.

De organisatie van de Biënnale heeft ineens een andere mening:

De organisatie van de Biënnale zegt open te willen zijn en „wijst iedere vorm van uitsluiting of censuur van cultuur en kunst af”.

Tja, dat is natuurlijk een nobel iets. Wie is er immers voor uitsluiting en censuur van kunst?

Maar.

‘Cultuur en geopolitiek gaan niet samen.’ Aldus de directeur van de Biënnale

Ah, cultuur en oorlog gaan kennelijk wel goed samen.

Gelukkig ben ik niet de enige die de Russische deelname op dit prestigieuze kunstfestival onaanvaardbaar vindt, want:

De Europese Unie wil dat de Biënnale van Venetië het besluit terugdraait om Rusland weer toe te laten tot de internationale kunsttentoonstelling. Als de organisatie dit niet doet, zal de EU sancties opleggen.

Enfin. Als ik op de Biënnale ben, en het Russisch paviljoen is geopend, dan zal ik daar zeker niet binnen gaan. 

Dat zal ze leren.